Samenvatting Goed gecoördineerde en georganiseerde inzet van preventieve maatregelen kan het aantal heupletsels bij ouderen met 10 tot 20 % reduceren. Een heupfractuur heeft grote impact op de kwaliteit van het leven en het algemeen welbevinden van ouderen. Slechts 25% van de mensen revalideert naar het niveau van vóór de fractuur en ongeveer 30% valt binnen een jaar nogmaals. Daarnaast veroorzaken heupletsels een hoge kostenpost: op jaarbasis bedragen de kosten circa 22 miljoen euro. Bovenstaande is voor Geové zorgverzekeraar aanleiding geweest te starten met het project Valrisico's bij Ouderen, waarbij de samenwerking is gezocht met Thuiszorg Groningen, stichting zorginstellingen de Hoven en Zorgkantoor Groningen. De aanpak van Valrisico's bij Ouderen is uniek, om verscheidene redenen. Allereerst richt het project zich niet op het aantonen dat preventieve maatregelen werken (hiervoor verwijzen wij naar de literatuur), maar op het praktisch en efficiënt inzetten van preventieve maatregelen met de bedoeling het positieve effect zo lang mogelijk te handhaven. Het uiteindelijke doel is dat het aantal heupfracturen op korte én lange termijn vermindert. Binnen Valrisico's bij Ouderen worden diverse kennisgebieden gebundeld: kennis uit eerdere innovatieve trajecten op het gebied van ketendienstverlening, kennis van Arbo-dienstverlening en kennis van thuiszorg en verpleeghuiszorg. Doel Het project Valrisico's bij Ouderen heeft als doel het beïnvloeden van de leefomstandigheden van de doelgroep ouderen, waardoor hun kans op vallen en daarmee de kans op fracturen- duidelijk kleiner wordt. Doelgroep De doelgroep zijn ouderen in een verpleeghuis en ouderen van 80-85 jaar, die zelfstandig wonen in de stad Groningen en thuiszorg ontvangen. Gewenst resultaat Een preventie-instrument dat als basis dient voor gericht advies en inzet van interventies, waardoor het aantal (heup)fracturen vermindert. Uitgangspunt hiervoor zijn risico- en schadeprofielen. Preventie-instrumenten Tijdens de voorbereiding en uitvoering van het project zijn de volgende (preventie-)instrumenten ontwikkeld: - Een intakeformulier, waarbij kennis van Arbo-dienstverlening, thuiszorg en zorgverzekeraar is gebundeld. Uitgangspunten zijn het VGW-concept (veiligheid, gezondheid en welzijn) en de balans tussen belastbaarheid en belasting. Ook de motivatie van de oudere om veranderingen door te voeren, speelt een belangrijke rol (compliance). - Nieuwe selectiemethoden, waarbij een koppeling wordt gemaakt tussen zorg, Direct-marketingmethoden en voorspellingstechnieken. - Nieuwe benaderingswijze: niet alleen de consumerende klant, maar ook de directe omgeving telt mee. Want juist familie, kinderen en thuiszorgmedewerkers zijn nauw betrokken en hebben direct baat bij de veiligheid, gezondheid en het welzijn van hun dierbare dan wel cliënt. Binnen deze benaderingswijze spelen zij dan ook in de preventieve fase een belangrijkere rol dan de huisarts en de overige medici. - De multifacet-benadering: preventie als service-instrument door het logistieke zorgproces rondom ouderen te stroomlijnen. Hierbij werken betrokken partijen samen en stellen zij de klant, in dit geval de oudere, centraal. Dit genereert een langduriger en beter effect van de preventieve maatregelen. Tevens is inzicht verkregen in schade- en risicoprofielen, het gebruik van heupbroeken, samenwerking op preventief gebied en interactieve productontwikkeling Resultaten interventies thuiswonende oudere Onderdeel van het project zijn huisbezoeken aan ouderen; deze zijn succesvol verlopen. Zowel wat betreft de gegeven adviezen en interventies, alsook in de samenwerking tussen de betrokken partijen. De bezochte ouderen waarderen de huisbezoeken met een gemiddeld rapportcijfer van 7,9. Er zijn in totaal 457 adviezen en interventies bij 155 ouderen afgegeven. Van de voorgestelde interventies en adviezen is 60-70% doorgevoerd. Rondom 80% van de mensen maakt ook daadwerkelijk hiervan gebruik. De motivatie voor het veranderen van het eigen gezondheidspatroon is laag en verdient daarom extra aandacht. Advisering en instructie bij het geven van hulpmiddelen aan gebruikers leidt tot een beter gebruik ervan, met name bij de heupbroek. Het blijkt dat goed(e) advies, instructie en voorlichting leiden tot een 20 tot 30% hogere compliance. Preventie loont, maar is alleen effectief als alle betrokken partijen samenwerken, hetzelfde belang hebben en duidelijk is wie de regie invult. Het beoogde doel, het zodanig beïnvloeden van de leefomstandigheden dat de kans op vallen kleiner wordt, is bereikt. Resultaten interventie verpleeghuisbewoner Bij verpleeghuisbewoners van de Hoven ligt de nadruk op het verminderen van heupfracturen door gebruik van heupbroeken. De resultaten geven een sterke indicatie dat heupbroekbescherming bij oudere mensen heupfracturen voorkomt. Inzet van deze broeken bij ouderen loont, niet alleen financieel, maar ook bij behoud van de kwaliteit van het leven. Psychogeriatrische patiënten zijn een bijzondere doelgroep, die voor het blijven dragen van een heupbroek extra aandacht nodig hebben, maar waar wel degelijk heupfracturen kunnen worden voorkomen. Ook mede dankzij de motivatie van het verzorgend personeel. Conclusies en aanbevelingen Valrisico's bij Ouderen toont aan dat gerichte interventies leiden tot een gedragsverandering bij ouderen, waardoor hun valkans en daarmee de fractuurkans kleiner wordt. Preventie is een prima service-instrument. De multifacet-benadering toont aan dat het centraal stellen van de gemeenschappelijke klant leidt tot succesvolle samenwerking en interactieve productontwikkeling. Op grond hiervan doen wij de volgende aanbevelingen: Maak van preventie een service-instrument. Implementeer de multifacet-benadering. Verstrek hulpmiddelen alleen onder bepaalde condities, inclusief een servicepakket, voorlichting en instructie. Dit geldt zeker voor de heupbroek. Verstrek de hulpmiddelen die bijdragen aan de reductie van de valkans en de fractuurkans. - Investeer in de relatie met de betrokken partijen bij het project Valrisico's bij Ouderen voor de waarborging van verdere samenwerking en interactieve productontwikkeling. - Inventariseer verdere toepassingen en onderzoek nader de relatie tussen vallen en medicijngebruik. Positionering Het gedachtegoed van Valrisico's bij Ouderen is antwoord op de huidige ontwikkelingen binnen de zorg, zoals bijvoorbeeld het terugtreden van de overheid, consumenten die veeleisender en mondiger worden en de komst van de basisverzekering. Daarnaast past het project in de positionering van Geové als onderdeel van Menzis: hierin staat een multifacet-benadering centraal. Dit houdt in dat partijen samenwerken om preventieve acties als service-instrument in te zetten voor een steeds belangrijker wordende doelgroep, namelijk ouderen en/of hun omgeving. In deze benadering krijgt het begrip poortwachterfunctie een geheel andere inhoud. Familie, kinderen en thuiszorgmedewerkers worden namelijk in een vroegtijdig stadium betrokken en ingezet bij de veiligheid, gezondheid en het welzijn van de oudere. Zij spelen in de preventieve fase een belangrijkere rol dan de huisarts en de overige medici. Deze benadering genereert een efficiënter en langdurig effect van de preventieve maatregelen, adviezen en/of interventies. Omdat de klant centraal staat en bekend is wat hij wil, biedt het daarnaast informatie voor zorginkoop en dus ook voor interactieve productontwikkeling. Het is toepasbaar bij verscheidene doelgroepen en affinities. Een succesvolle implementatie kan gerealiseerd worden via de Zorgadvieslijn en de Zorgmakelaar van Geové. Dit staat borg voor klantgericht en vraaggestuurd werken.